Tổng quan các nhóm ngành được miễn 100% học phí năm 2026
Công tác phân bổ nguồn lực giáo dục và định hướng nhân lực quốc gia trong năm 2026 tiếp tục duy trì và đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ tài chính trực tiếp cho người học. Việc miễn toàn bộ học phí tập trung trọng điểm vào các lĩnh vực thiết yếu nhằm thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ trực tiếp cho hệ thống giáo dục quốc dân và lực lượng vũ trang.
Khối ngành Sư phạm công lập
Chính sách miễn 100% học phí đối với khối ngành sư phạm được áp dụng toàn diện tại các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng công lập. Theo đó, sinh viên theo học các chuyên ngành sư phạm được nhà nước đỗ đầu tư kinh phí đào tạo nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực ngành giáo dục.
Danh mục các chuyên ngành thuộc diện thụ hưởng chính sách bao gồm:
- Giáo dục mầm non và tiểu học: Đào tạo giáo viên đáp ứng nhu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông ở bậc nền tảng.
- Sư phạm các môn học trung học cơ sở và trung học phổ thông công lập: Bao gồm các bộ môn văn hóa cơ bản (Toán, Ngữ văn, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý...) cũng như các lĩnh vực chuyên sâu.
- Các chuyên ngành đặc thù: Giáo dục đặc biệt, Giáo dục thể chất, và Giáo dục Quốc phòng - An ninh.
Bên cạnh việc không phải đóng học phí, người học nhóm ngành này còn được nhà nước hỗ trợ chi phí sinh hoạt hằng tháng trong suốt khóa học, qua đó tạo động lực vững chắc cho học sinh giỏi đăng ký xét tuyển vào các trường sư phạm. Tuy nhiên, chính sách này đi kèm với nghĩa vụ công tác trong ngành giáo dục sau khi tốt nghiệp theo quy định hiện hành để đảm bảo hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.
Hệ quân sự Công an và Quân đội
Đối với lực lượng vũ trang nhân dân, chính sách ưu đãi về học phí được quy định đồng bộ và chặt chẽ nhằm thu hút thanh niên ưu tú phục vụ lâu dài trong quân ngũ và ngành công an.
Cụ thể, sinh viên và học viên theo học hệ quân sự tại các trường đại học, học viện, cao đẳng và trung cấp thuộc hệ thống của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an được miễn 100% học phí trong toàn bộ quá trình đào tạo. (theo Báo Lao Động)
Đặc điểm và điều kiện áp dụng của khối ngành này gồm:
- Phạm vi đối tượng: Chỉ áp dụng đối với người học thuộc hệ đào tạo quân sự, có quyết định trúng tuyển chính thức qua các kỳ thi tuyển sinh quân sự và công an với quy trình xét tuyển nghiêm ngặt về lý lịch, sức khỏe và tiêu chuẩn chính trị.
- Quyền lợi đi kèm: Học viên không chỉ được miễn hoàn toàn học phí mà còn được đảm bảo các chế độ về ăn, mặc, ở doanh trại và phụ cấp hằng tháng theo quân hàm hoặc cấp bậc học viên.
- Ràng buộc nghĩa vụ: Sau khi tốt nghiệp, học viên được điều động công tác và phân công nhiệm vụ trong các cơ quan, đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân với thời hạn phục vụ theo quy định pháp luật về sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp và công an nhân dân.
Chính sách miễn học phí cho chuyên ngành y tế đặc thù và lý luận chính trị
Bên cạnh khối ngành sư phạm và lực lượng vũ trang, hệ thống giáo dục quốc dân còn áp dụng các cơ chế tài chính đặc thù nhằm thu hút nguồn nhân lực cho những lĩnh vực trọng điểm, đòi hỏi cống hiến cao nhưng thường gặp nhiều áp lực trong quá trình hành nghề.
Y tế theo chỉ tiêu đặt hàng
Nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực trầm trọng tại các lĩnh vực y tế chuyên sâu, độc hại hoặc ít người lựa chọn, Nhà nước triển khai chính sách đặt hàng đào tạo tại các cơ sở giáo dục công lập. Theo đó, sinh viên theo học các chuyên ngành đặc thù bao gồm: Lao, Phong, Tâm thần, Giám định pháp y, Pháp y tâm thần, Giải phẫu bệnh, cùng các chuyên ngành Truyền nhiễm và Hồi sức cấp cứu theo quy định mới, được miễn giảm toàn bộ học phí.
Đồng thời, nhóm ngành khoa học cơ bản và lý luận chính trị gồm các chuyên ngành Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh cũng nằm trong danh mục ưu đãi đặc biệt này. Chính sách đặt hàng không chỉ bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao cho hệ thống y tế công cộng mà còn tạo động lực kinh tế thiết thực để người học yên tâm gắn bó với các lĩnh vực chuyên môn đòi hỏi tinh thần thép và sự hy sinh thầm lặng.
Điều kiện duy trì kết quả học tập
Chính sách miễn 100% học phí đối với các chuyên ngành y tế đặc thù và lý luận chính trị không áp dụng cố định trong toàn bộ thời gian đào tạo nếu sinh viên không đáp ứng các tiêu chuẩn về học lực và rèn luyện. Cụ thể, người học buộc phải đạt kết quả học tập và rèn luyện đạt ngưỡng tối thiểu theo quy định để đủ điều kiện cấp học bổng tại các cơ sở đào tạo công lập.
Việc gắn liền quyền lợi miễn học phí với hiệu suất học tập đóng vai trò là bộ lọc sàng lọc chất lượng nghiêm ngặt. Nếu điểm số hoặc điểm rèn luyện tụt giảm dưới mức quy định trong các kỳ đánh giá định kỳ, sinh viên có thể bị tạm dừng hưởng chính sách hỗ trợ tài chính cho đến khi cải thiện thành tích đạt yêu cầu chuẩn mực của nhà trường và cơ quan đặt hàng.
Dự thảo mở rộng danh mục ngành nghề khó tuyển sinh và định hướng đào tạo nghề
Bên cạnh các khối ngành truyền thống đã được định hình rõ ràng, bối cảnh giáo dục hiện tại đang chứng kiến những bước dịch chuyển quan trọng nhằm tháo gỡ bài toán nhân lực cho thị trường lao động.
Phạm vi áp dụng của dự thảo
Nhằm giải quyết triệt để tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực tại các lĩnh vực đặc thù, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tích cực lấy ý kiến về dự thảo thông tư đưa vào danh mục miễn học phí đối với ngành, nghề khó tuyển sinh nhưng xã hội có nhu cầu cấp thiết. Điểm đáng chú ý của khung chính sách này là việc mở rộng phạm vi thụ hưởng xuống các bậc học nền tảng, cụ thể bao gồm hệ cao đẳng, trung cấp, giáo dục trung học nghề và trình độ sơ cấp. Các ngành nghề thuộc diện xem xét thường gắn liền với môi trường lao động đặc thù, mang tính chất nặng nhọc, độc hại hoặc nguy hiểm nhưng đóng vai trò cốt lõi trong sự phát triển công nghiệp hóa và dịch vụ kỹ thuật của nền kinh tế.
Việc bổ sung chính sách này tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, khuyến khích người học dấn thân vào các lĩnh vực kỹ thuật thực hành mà thị trường đang bỏ ngỏ. Tuy nhiên, học viên cần lưu ý rằng chính sách này hiện vẫn đang trong giai đoạn dự thảo lấy ý kiến và chưa chính thức áp dụng toàn diện cho bậc đại học, đòi hỏi người học phải theo dõi sát sao các quyết định ban hành chính thức từ cơ quan quản lý nhà nước.
Lưu ý khi lựa chọn hệ đào tạo nghề
Khi cân nhắc định hướng theo các ngành nghề thuộc diện ưu đãi trong dự thảo, người học và phụ huynh cần xây dựng một góc nhìn thực tế và dài hạn để tối ưu hóa lộ trình phát triển sự nghiệp cá nhân.
- Xác định rõ năng lực và sở thích: Các ngành nghề khó tuyển sinh thường đi kèm với điều kiện làm việc khắc nghiệt hoặc đòi hỏi hàm lượng kỹ năng thực hành cao, do đó học viên cần đánh giá đúng sức bền và sự phù hợp của bản thân.
- Cân đối chi phí cơ hội: Mặc dù được miễn hoàn toàn học phí, người học hệ trung cấp hoặc cao đẳng cần tính toán kỹ lưỡng thời gian đào tạo ngắn hạn so với yêu cầu nâng cao tay nghề liên tục sau khi gia nhập thị trường lao động.
- Cập nhật tính pháp lý: Do chính sách đang trong giai đoạn hoàn thiện dự thảo, việc chọn ngành cần dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động địa phương và các doanh nghiệp đối tác đặt hàng thay vì chỉ dựa vào ưu đãi tài chính trước mắt.
Điều kiện ràng buộc và nghĩa vụ bồi hoàn khi theo học ngành miễn học phí
Việc tiếp cận các chính sách hỗ trợ tài chính toàn diện luôn đi kèm với những cam kết pháp lý nghiêm ngặt nhằm đảm bảo nguồn nhân lực đúng định hướng công ích của Nhà nước. Người học cần nắm rõ các điều kiện ràng buộc này để hoạch định lộ trình sự nghiệp một cách bền vững.
Quy định bồi hoàn của ngành sư phạm
Đối với khối ngành Sư phạm, chính sách miễn học phí và hỗ trợ sinh hoạt phí gắn liền với nghĩa vụ phục vụ cho ngành giáo dục quốc dân sau khi tốt nghiệp. Cụ thể, sinh viên sư phạm đã được hưởng chính sách hỗ trợ nhưng không công tác trong ngành giáo dục trong thời gian hai năm kể từ ngày có quyết định công nhận tốt nghiệp sẽ phải bồi hoàn kinh phí hỗ trợ học phí và chi phí sinh hoạt đã nhận.
Quy định này đặt ra bài toán về chi phí cơ hội và định hướng nghề nghiệp dài hạn. Người học không chỉ cần năng lực sư phạm chuyên môn mà còn phải cam kết gắn bó với hệ thống các cơ sở giáo dục công lập hoặc tư thục được cơ quan quản lý nhà nước công nhận trong khung thời gian bắt buộc. Nếu vi phạm cam kết, việc bồi hoàn tài chính được tính toán dựa trên định mức chi phí đào tạo thực tế tại thời điểm theo học, đòi hỏi người học phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi quyết định xét tuyển vào nhóm ngành này.
Ràng buộc công tác trong lực lượng vũ trang
Đối với hệ quân sự trong các trường đại học, học viện, cao đẳng thuộc lực lượng Công an và Quân đội, nghĩa vụ sau khi tốt nghiệp mang tính chất đặc thù và kỷ luật cao hơn. Học viên được miễn 100% học phí toàn khóa học, đồng thời được đảm bảo bố trí việc làm và hưởng các chế độ quân hàm, phụ cấp ngay khi ra trường.
Tuy nhiên, các ràng buộc pháp lý đi kèm cũng rất chặt chẽ:
- Thời hạn phục vụ bắt buộc: Người học phải phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân trong một thời hạn nhất định theo quy định của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
- Quy chế kỷ luật và điều động: Mọi quyết định phân công công tác, điều động đơn vị hoặc chuyển đổi vị trí công tác đều tuân thủ theo kế hoạch biên biên chế chung của cấp có thẩm quyền, học viên không được tự ý đơn phương chấm dứt hợp đồng phục vụ trừ các trường hợp đặc biệt được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo luật định.
Quyền lợi tài chính bổ sung: Sinh hoạt phí và học bổng hỗ trợ
Bên cạnh chính sách miễn giảm hoàn toàn học phí nhằm giảm thiểu gánh nặng tài chính, người học tại các khối ngành trọng điểm còn nhận được các nguồn hỗ trợ thiết thực về chi phí sinh hoạt, phụ cấp hằng tháng và các quỹ học bổng chuyên biệt. Những chính sách này đóng vai trò là nguồn động lực kinh tế quan trọng, giúp sinh viên yên tâm tập trung vào quá trình học tập và nghiên cứu chuyên sâu.
Hỗ trợ sinh hoạt phí cho sinh viên sư phạm
Theo các quy định hiện hành về chính sách hỗ trợ cho học sinh, sinh viên sư phạm, ngoài việc được miễn học phí toàn phần trong suốt khóa học, người học còn được Nhà nước hỗ trợ kinh phí để chi trả chi phí sinh hoạt trong thời gian học tập tại trường. Cụ thể:
- Mức hỗ trợ tài chính: Sinh viên ngành Sư phạm được Nhà nước hỗ trợ mức 3,63 triệu đồng/tháng để chi trả chi phí sinh hoạt trong thời gian học tập chính thức tại cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng.
- Mục đích và phương thức chi trả: Khoản kinh phí này được cấp trực tiếp nhằm hỗ trợ sinh viên trang trải các chi phí thiết yếu như tiền ăn, ở, tài liệu học tập và đi lại. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách kinh tế, tạo điều kiện cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn vẫn có thể theo đuổi đam mê giảng dạy.
- Điều kiện duy trì: Khoản hỗ trợ sinh hoạt phí được giải ngân định kỳ theo số tháng học tập thực tế tại trường và gắn liền với kết quả rèn luyện, học tập của sinh viên. Trong trường hợp sinh viên bị đình chỉ học tập, tạm nghỉ học hoặc không đạt yêu cầu về kết quả học tập theo quy chế, việc chi trả này có thể bị tạm dừng hoặc xem xét thu hồi theo đúng quy định pháp luật.
Chế độ phụ cấp hệ quân sự và định hướng STEM
Đối với khối lực lượng vũ trang và các định hướng công nghệ mũi nhọn, các chế độ tài chính bổ sung được thiết kế với độ bao phủ toàn diện nhằm đảm bảo đời sống vật chất và khích lệ tinh thần học tập:
- Hệ quân sự Công an và Quân đội: Sinh viên theo học hệ quân sự tại các trường đại học thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an ngoài quyền lợi miễn 100% học phí còn được hưởng chế độ phụ cấp tiền sinh hoạt phí và tiền ăn toàn phần trong suốt thời gian đào tạo. Các chi phí về trang服, quân tư trang và y tế cơ bản cũng được Nhà nước đảm bảo. Sau khi tốt nghiệp, học viên được phân công nhiệm vụ, bổ nhiệm công tác chính thức, đảm bảo ổn định việc làm mà không phải chịu áp lực tìm kiếm việc làm trên thị trường tự do.
- Định hướng học bổng STEM: Nhằm thúc đẩy nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật và khoa học tự nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xây dựng và trình Chính phủ dự thảo chính sách học bổng STEM dự kiến áp dụng từ ngày 01/09/2026. Chính sách này nhắm đến 15 nhóm ngành trọng điểm với mức hỗ trợ dự kiến từ đến triệu đồng/tháng ở bậc đại học và tối đa lên tới triệu đồng/tháng đối với bậc thạc sĩ, tiến sĩ nhằm thu hút nhân tài nghiên cứu khoa học cơ bản và công nghệ lõi.
Giải pháp DayThem hỗ trợ ôn thi và định hướng chọn ngành xét tuyển
Để chinh phục các nhóm ngành miễn học phí có tỉ lệ cạnh tranh cao trong năm 2026, học sinh không chỉ cần một định hướng nghề nghiệp vững vàng mà còn đòi hỏi lộ trình ôn luyện chuyên sâu và phương pháp học tập khoa học. Nền tảng DayThem cung cấp các giải pháp hỗ trợ toàn diện giúp người học giải quyết các bài toán về ôn thi, hệ thống hóa kiến thức và tối ưu hóa năng lực xét tuyển.
- Hệ thống tìm kiếm và kết nối gia sư chuẩn hóa: Việc định hướng sớm các môn chủ chốt trong tổ hợp xét tuyển trở nên hiệu quả hơn thông qua tính năng tìm kiếm gia sư linh hoạt. Người học có thể chủ động tìm theo môn học, tìm theo khu vực địa lý hoặc tham khảo hệ thống đánh giá khách quan để chọn người dạy phù hợp với năng lực cá nhân, từ đó củng cố vững chắc nền tảng kiến thức phổ thông.
- Kho tài liệu học tập và ngân hàng đề thi đa dạng: Quá trình ôn luyện được hỗ trợ trực tiếp bằng nguồn tài nguyên phong phú bao gồm tài liệu học chuyên sâu, hệ thống bài tập phân loại theo mức độ cùng các bộ đề thi thử sát với cấu trúc tuyển sinh mới. Học sinh cũng có thể tham khảo các bài giảng mẫu để tối ưu hóa thời gian tự học và nâng cao kỹ năng làm bài.
- Linh hoạt hình thức học tập và định hướng chuyên ngành: Nền tảng cho phép lựa chọn linh hoạt giữa hình thức học tại nhà hoặc học trực tuyến tùy theo điều kiện thời gian và không gian của người học. Đồng thời, các công cụ hỗ trợ trên hệ thống giúp người học đối chiếu năng lực thực tế với yêu cầu của từng nhóm ngành, đảm bảo quá trình chọn ngành xét tuyển bám sát năng lực và định hướng lâu dài.